← Все темы

1. Қысқарған сөздерге жалғауы дұрыс жалғанған қатарды табыңыз.

   AA. БҰҰ-ның EXPO-дан

   BB. БҰҰ-на, АҚШ-нын

   CC. ДСҰ-нің, ҰҚК-нан

   4D. АҚШ-ынан, БАҚ-ымен
   Пояснение. Қысқарған сөздерге жалғау соңғы дыбысқа немесе толық атауына сәйкес дұрыс жалғанған: БҰҰ (Біріккен Ұлттар Ұйымы) - ұйымының (БҰҰ-ның), EXPO-дан (соңғы дауысты дыбысқа сәйкес).

2. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді белгілеңіз.

   AА. Келіссөз – ұзаққа созылды, бірақ тараптар нақты шешімге келе алмады.

   BВ. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ, тараптар нақты шешімге келе алмады.

   CС. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ тараптар нақты шешімге келе алмады.

   4D. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ тараптар нақты шешімге, келе алмады.
   Пояснение. Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемде үтір тек қарсылықты жалғаулықтың («бірақ») алдынан қойылады, ал одан кейін немесе басқа жерде артық тыныс белгісі қойылмайды.

3. Көп нүктенің орнына тиісті тіркесті белгілеңіз. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 2021 жылғы 16 желтоқсанда ... ... толды.

   AA. отыз шақты жыл

   BB. отыз жыл

   CC. отыз жылға дейін

   4D. отызыншы жыл
   Пояснение. Қазақстан Республикасы 1991 жылы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялады, сондықтан 2021 жылғы 16 желтоқсанда тәуелсіздікке тура отыз жыл (30 жыл) толды.

4. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді анықтаңыз.

   AA. Уақыт – адам өміріндегі баға жетпес құндылық.

   BB. Ізгі адам, біреудің уақытын бекерге алмайды.

   CC. Уақыт та – өзен сияқты тез ағады.

   4D. Уақытты бағалау, адамдықтың белгісі.
   Пояснение. Бұл сөйлемде бастауыш (Уақыт) пен баяндауыш (құндылық) зат есімнен жасалып, атау тұлғада тұрғандықтан, олардың арасына сызықша дұрыс қойылған. Басқа нұсқаларда үтірлер орынсыз қойылған.

5. Меншікті білдіріп тұрған тіркесті көрсетіңіз.

   AA. өзіміздің ұсыныстарымыз

   BB. бас сарапшы

   CC. өз-өзін дамыту

   4D. біз ұйымдастырдық
   Пояснение. «Өзіміздің ұсыныстарымыз» тіркесінде «өзіміздің» өздік есімдігі ілік септігінде тұрып, «ұсыныстарымыз» сөзіндегі тәуелдік жалғауымен (-ымыз) байланысып, меншікті (тиістілікті) білдіреді.

6. Сөйлемді тиісті етістікпен толықтырыңыз. Жариялануға жататын мәліметтер тізбесін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі ... ... айқындайды.

   AA. уәкілетті органнан

   BB. уәкілетті орган

   CC. уәкілетті органдар

   4D. уәкілетті органның
   Пояснение. Сөйлемдегі «айқындайды» етістігімен байланысып, іс-әрекеттің иесін (бастауышты) білдіретін атау септігіндегі «уәкілетті орган» тіркесі сәйкес келеді.

7. Қарама-қарсы мағынадағы сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Қайырымдылық – адам бойындағы ең жақсы қасиет.

   BB. Өкінішке қарай, қайырымдылық қасиет әр адамның бойынан табыла бермейді.

   CC. Қайырымдылық жасасаң, қайырын өзің көресің.

   4D. Оң қолың бергенді, сол қолың білmesін.
   Пояснение. А нұсқасында қайырымдылық адам бойындағы ең жақсы қасиет деп сипатталса, В нұсқасында бұл қасиеттің әр адамның бойынан табыла бермейтіні айтылып, мағыналық тұрғыдан қарама-қарсылық (антонимдік сипат) білдіріп тұр.

8. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін қатарды белгілеңіз.

   AA. Экспо-2017 көрмесі 2017-жылы 10 маусым – 10 қыркүйек аралығында өтті.

   BB. Экспо-2017 көрмесі Астана қаласында өтті.

   CC. Көрмеге 3 млн адам қатысты.

   4D. Оған 115 мемлекет және 22 халықаралық ұйым қатысты.
   Пояснение. Сандар емлесі бойынша жыл көрсетілетін саннан кейін дефис арқылы «жылы» сөзі жалғанғанда «-жылы» емес, « жылы» (дефиссіз, бөлек) немесе «2017 жылы» деп жазылуы керек, сондай-ақ «2017-жылы» деген жазылу қате болып табылады.

9. Тыңдалымда қарама-қарсы мағына беретін сөзі бар сөйлемді табыңыз.

   AA. Алпыс бес арқан, жетпіс бес шідер жоғалттым, - деді.

   BB. Жоғыңыздың жөнін айтып берейін, - дейді.

   CC. Отыз бес ағып жатқан селменен тең, - дейді.

   4D. Өлмесең де өліден кем боларсың, - дейді.
   Пояснение. Сөйлемде бір-біріне қарама-қарсы мағына беретін «өлмесең» (тірі болу) және «өлі» (өлі болу) сөздері кездеседі.

10. Санның ретін білдіріп тұрған сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Сондай-ақ 122 мектепте робототехника кабинеттері бар.

    BB. Бүгінгі таңда интернет өңір тұрғындарының 99,3%-ына қолжетімді.

    CC. Биыл облыстың 35 мектебінде бейнебақылау камералары орнатылды.

    4D. Биыл облыс орталығында алтыншы IT лицейі ашылды.
    Пояснение. «Алтыншы» (шестой) сөзі реттік сан есім болып табылады және санның ретін білдіреді, ал қалған нұсқаларда мөлшерлік және бөлшектік сан есімдер қолданылған.

11. Шектеу мағынасындағы сөйлемді табыңыз.

    AA. Сақтық шараларын қатаң сақтаңыздар.

    BB. Ресми хабарланбаған ақпараттарды таратуға болмайды.

    CC. Тиімді ақпараттармен бөлісіп отырған дұрыс.

    4D. Ақпараттың шынайылығына көз жеткізу керек.
    Пояснение. Бұл сөйлемде «таратуға болмайды» деген тыйым салу, шектеу мағынасы анық көрсетілген.

12. Мезгілді білдіретін сөзі бар сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Іскерлік кездесуді түстен кейінге жоспарладық.

    BB. Іскерлік кездесу өте тиімді өтті.

    CC. Іскерлік кездесуге шетелдік сарапшылар да келді.

    4D. Іскерлік кездесуді мейрамханада өткіздік.
    Пояснение. Сөйлемдегі «түстен кейінге» (на после обеда) тіркесі іс-әрекеттің орындалу уақытын, яғни мезгілді білдіреді.

13. Жалғауы дұрыс жалғанған қатарды табыңыз.

    AA. экономистің, туриске

    BB. экономисттің, туристке

    CC. экономистпен, туристпен

    4D. экономисттер, туристтер
    Пояснение. В заимствованных словах, оканчивающихся на группу согласных (например, -ст), прибавление окончаний происходит без дублирования согласных, а конечный глухой согласный перед гласным в притяжательном падеже выпадает или ассимилируется, поэтому правильно писать «экономистің» и «туриске».

14. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін қатарды белгілеңіз.

    AA. Оған 115 мемлекет және 22 халықаралық ұйым қатысты.

    BB. Экспо-2017 көрмесі Астана қаласында өтті.

    CC. Экспо-2017 көрмесі 2017-жылы 10 маусым – 10 қыркүйек аралығында өтті.

    4D. Көрмеге 3 млн адам қатысты.
    Пояснение. Қазақ тілі емлесі бойынша жылдарды білдіретін сан есімдерден кейін дефис қойылмайды және септік жалғауы тікелей немесе дефиссіз жазылады (мысалы, «2017 жылы» болуы керек, «2017-жылы» емес» е).

15. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді анықтаңыз.

    AA. Барды бағалап жоқты жасай білген жасампаз жұртымыздың көк туы, әрдайым биікте желбіресін.

    BB. Барды бағалап, жоқты жасай білген жасампаз жұртымыздың көк туы әрдайым – биікте желбіресін.

    CC. Барды бағалап, жоқты жасай білген жасампаз жұртымыздың көк туы әрдайым биікте желбіресін!

    4D. Барды бағалап, жоқты жасай білген, жасампаз жұртымыздың көк туы әрдайым биікте желбіресін.
    Пояснение. Бұл сөйлемде «барды бағалап» және «жоқты жасай білген» бірыңғай мүшелерінің арасына үтір дұрыс қойылған, артық тыныс белгілері жоқ және сөйлем тілек, бата мәнінде айтылғандықтан, соңында леп белгісі (!) орынды қойылған.

16. Қарама-қарсы мағынадағы сөздері бар сөйлемді анықтаңыз.

    AA. Қандай тілде болса да ең керемет, ең әдемі сөз – «мен сені кешірдім».

    BB. Арзан әңгімеге құмар адам, қымбат уақытын жоғалтады.

    CC. Адамнын ең ұлы қасиеті – бақытты болуға талпынуы.

    4D. Ең қиын үш нәрсе: сыр сақтау, реніштерді ұмыту және уақытты тиімді пайдалану.
    Пояснение. Бұл сөйлемде бір-біріне қарама-қарсы мағына беретін «арзан» (дешевый) және «қымбат» (дорогой) сөздері қолданылған.

17. Белгісіздік мағынадағы сөзі бар сөйлемді анықтаңыз.

    AA. Жұмысқа орналасу үшін тест тапсырады.

    BB. Банктен есеп-шот ашу керек.

    CC. Депутаттардан бірнеше сауал келді.

    4D. Бүгін келген хаттарды түске дейін тіркедік.
    Пояснение. Сөйлемдегі «бірнеше» (несколько) сөзі белгісіздік есімдігі болып табылады және белгісіздік мағынаны білдіреді.

18. «Кімге?» деген сұраққа жауап беретін сөйлемді табыңыз.

    AA. Оның бірі нотариалдық кеңседе сақталады.

    BB. Сонында келісімшарт нотариалдық кеңседе куәландырылады.

    CC. Келісімшарт үш дана етіп жасалады.

    4D. Қалған данасы екінші тарапқа беріледі.
    Пояснение. Бұл сөйлемдегі «екінші тарапқа» деген сөз тіркесі барыс септігінде тұр және «кімге?» (кімге беріледі? – екінші тарапқа) деген сұраққа жауап береді.

19. Деректі заттың атын білдіретін сөзді белгілеңіз. Әр адамның азаматтық міндеті.

    AA. Міндеті

    BB. Азаматтық

    CC. Әр

    4D. Адамның
    Пояснение. «Адам» (адамның) сөзі нақты өмірде бар, қолмен ұстап, көзбен көруге болатын деректі заттық (зат есім) мағынаны білдіреді, ал «міндет» — дерексіз ұғым.

20. Сөйлемді дұрыс аяқтаңыз. Қалыптасқан имидж арқылы қарым-қатынаста ...

    AA. тиімді нәтижеге қол жеткізіп

    BB. тиімді нәтижеге қол жеткізуге болады

    CC. тиімді нәтижеге қол жеткізу

    4D. тиімді нәтижеге қол жеткізе
    Пояснение. Бұл нұсқа сөйлемді грамматикалық тұрғыдан дұрыс аяқтап, «...қол жеткізуге болады» (можно достичь) деген тиянақты ойды білдіреді.

21. Дұрыс жазылған қатарды белгілеңіз.

    AA. туристерге арналған

    BB. туристке қызмет көрсету

    CC. туристпен кездесу

    4D. туристік агенттік
    Пояснение. «Туристік агенттік» тіркесіндегі сөздердің жазылуы мен үйлесімділігі орфографиялық нормаларға толық сай келеді. Басқа нұсқаларда «турист» сөзіне жалғаулар қазақ тілінің үндестік заңына сәйкес дұрыс жалғанбаған (мысалы, «туристерге» емес, «туристерге» дұрыс болғанымен, «туристік» сөзі негізгі дұрыс тұлға болып табылады).

22. Қатесі бар сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Әлеуметтік байланыстарды нығайту – демалудың маңызды бөлігі.

    BB. Достарыңызбен кездесіңіз немесе демалысты бірге өткізуді жоспарлаңыз.

    CC. Отбасыңызбен бірге уақыт өткізіп, туыстарыңызғаға көңіл бөліңіз.

    4D. Бұл сіздің жақындарыңызбен байланысыңызды нығайтады.
    Пояснение. С нұсқасындағы «туыстарыңызғаға» сөзінде «-ға» септік жалғауы екі рет қате жазылған, дұрысы — «туыстарыңызға».

23. Тыныс белгісі дұрыс қойылған қатарды белгілеңіз.

    AA. Зайырлы дегеніміз – озық, толерантты, ашық қоғам.

    BB. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ, тараптар нақты шешімге келе алмады.

    CC. Сындарлы сыртқы саясат, қауіпсіздіктін кепілі.

    4D. Бұл екі ел арасында көптен бері – шешемін таппай келе жатқан мәселе.
    Пояснение. Бұл сөйлемде бастауыш пен баяндауыштың арасына сызықша дұрыс қойылған және бірыңғай мүшелер (озық, толерантты, ашық) үтір арқылы дұрыс ажыратылған. Басқа нұсқаларда тыныс белгілері қате қойылған (мысалы, «бірақ» қарсылықты жалғаулығынан кейін үтір қойылмайды).

24. Белгісіз мағынадағы сөзі бар қатарды белгілеңіз.

    AA. Іссапар барысында бірнеше мекеменің құжаттарын тексереміз.

    BB. Іссапарда бес күн боламыз.

    CC. Іссапардан келген соң есеп әзірлейміз.

    4D. Іссапарға бөлім басшысы екеуіміз баратын болдық.
    Пояснение. Сөйлемдегі «бірнеше» (бірнеше мекеменің) сөзі белгісіздік есімдігі болып табылады және ол белгісіз мағынаны білдіреді.

25. Белгілі бір адамның өз өкілеттілігі мен құқығын екінші бір адамға бергенін жазбаша растайтын құжат атауын белгілеңіз.

    AA. сұраухат

    BB. сенімхат

    CC. ұсынысхат

    4D. кепілхат
    Пояснение. Сенімхат (доверенность) — это документ, подтверждающий передачу полномочий и прав от одного лица другому в письменном виде.

26. Фамилияға жалғауы қате жалғанған қатарды белгілеңіз.

    AA. Ө. Мусинді

    BB. А. Сәрсеновты

    CC. Т. Жұмабаевты

    4D. Қ. Әбдіровті
    Пояснение. Қазақ тілінің үндестік заңы бойынша «Сәрсенов» фамилиясы жіңішке буынды болғандықтан, оған жіңішке жалғау жалғануы керек (дұрысы: Сәрсеновті немесе Сәрсенов, ал «-ты» — жуан жалғау)

27. Мағынасы жақын сөздерді табыңыз.

    AA. мәжіліс – хаттама

    BB. жылдам – жедел

    CC. ұйымдастыру – өткізу

    4D. талдау – түсіндіру
    Пояснение. Сөздердің мағынасы жақын (синонимдер): «жылдам» және «жедел» сөздері бір-біріне мағыналыс, тез дегенді білдіреді.

28. Деректі заттың атын білдіретін сөзді белгілеңіз: Жігіттің ақылы, адамшылығы мол.

    AA. Адамгершілігі

    BB. Ақылы

    CC. Мол

    4D. Жігіттің
    Пояснение. «Жігіт» (жігіттің) сөзі нақты көруге, ұстауға болатын деректі зат есімді білдіреді, ал «ақыл», «адамшылық» — дерексіз ұғымдар.

29. Бірлескен әрекетті білдіретін сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Іссапарға келесі айдан бастап, жоспарға сәйкес бармақшымын.

    BB. Жиналыста көп мәселені талқылау керек.

    CC. Өз ұсыныстарын арнайы хатпен жолдады.

    4D. Еңбек демалысының кестесін кадр бөлімімен келісіп әзірледік.
    Пояснение. Сөйлемдегі «кадр бөлімімен келісіп әзірледік» тіркесі бірлескен әрекетті (бірге жасалған жұмысты) білдіреді және баяндауыш көпше түрдегі бірінші жақта («әзірледік») тұр.

30. Қарама-қарсы мағынадағы сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Қайырымдылық жасасаң, қайырын өзің көресің.

    BB. Қайырымдылық – адам бойындағы ең жақсы қасиет.

    CC. Өкінішке қарай, қайырымдылық қасиет әр адамның бойынан табыла бермейді.

    4D. Оң қолың бергенді, сол қолың білмесін.
    Пояснение. Бұл сөйлемде «оң» және «сол» деген қарама-қарсы мағыналы сөздер қолданылған, сондықтан ол қарама-қарсы мағынадағы сөйлем болып табылады.